Co koniecznie musisz wiedzieć o buncie nastolatka

Dzisiaj chciałabym napisać kilka słów na temat nastoletniego buntu. Daruję sobie przytaczanie definicji, bo czym jest bunt każdy z nas wie. Albo doświadczyliśmy go sami w pewnym wieku, albo przechodziły go nasze dzieci, albo z tym problemem spotykamy się w pracy u naszych podopiecznych.


Dla nas, dorosłych, rodziców czy nauczycieli zachowania buntownicze dziecka są frustrujące, dezorganizujące i często również niezrozumiałe. Wielu z nas obawia się tego okresu, ponieważ nie wiemy jak w takiej sytuacji się zachować – jak mówić do dziecka, jak go słuchać, jak reagować na jego zachowanie.


Chcąc poradzić sobie z tym trudnym dla nas okresem musimy wiedzieć o kilku dwóch ważnych kwestiach. Po pierwsze bunt dla nastolatka jest okresem rozwojowym co oznacza, że w jego trakcie ma on możliwość nauczenia się wielu kompetencji, które będą mu potrzebne w przyszłości. Są to między innymi umiejętność radzenia sobie z trudnymi emocjami, branie odpowiedzialności za własne zachowanie i dane słowo, utrzymywanie zdrowych relacji pomimo różnicy zdań, klaryfikowanie wartości życiowych i przekonań, ale również tworzenie granic własnego ja. Młody człowiek jeśli nie ma dobrego przykładu ze strony rodziców zaczyna w sposób nieudolny, niekiedy krzywdząc innych stawiać granice chcąc uzyskać kontrolę nad własnym życiem ale nie mając pojęcia o własnych potrzebach emocjonalnych, które mogą wówczas ucierpieć. Jeżeli rodzic nie jest tego świadomy, chcąc utrzymać dyscyplinę lub nie stracić autorytetu czy własnej pozycji w oczach dziecka zaczyna sam stawiać granice dla nastolatka powodując jedynie nasilenie się jego zachowań buntowniczych. W reakcji na to dziecko może zacząć izolować się od rodziców, następnie generalizując – na wszystkich dorosłych. Wtedy jeszcze trudniej do niego trafić. Zamyka się w sobie cierpiąc z powodu sfrustrowania własnych potrzeb, silnych emocji, z którymi nie potrafi sobie radzić i destrukcyjnych przekonań, które nasilają bunt lub…mogą przemienić go w depresję.


I tutaj pojawia się „po drugie”. Bunt na wczesnym etapie jego pojawienia się powinien być dla nas dorosłych znakiem, że z potrzebami emocjonalnymi naszego nastolatka dzieje się coś niedobrego (na końcu zamieszczam listę podstawowych emocjonalnych potrzeb). Być może są niezauważane, nie są respektowane czy zaspokajane. Bunt jest okazywaniem złości w różnej formie, a złość zawsze informuje nas, że ważne dla nas granice zostały przekroczone. Bunt, który przedłuża się a jego siła nie maleje lecz narasta może (może lecz nie musi!) wskazywać na to, że zaczyna rozwijać się u dziecka depresja. Młody człowiek traci nadzieję a w jego zachowaniu zaczyna dominować niechęć i bezradność. Nadal może przejawiać zachowania agresywne i przeciwstawiać się dorosłym ale nie będzie to już sposób na zmianę obecnej przykrej sytuacji lecz forma obrony przed światem. Szczególnie ważne na tym etapie jest skonsultowanie się z psychologiem, który jest w stanie zdiagnozować depresję i podjąć odpowiednią interwencję. Jeśli czujesz się na siłach również sam możesz to zrobić. Pamiętaj jednak, że od tego czy problem zostanie zauważony i poprawnie zdiagnozowany może zależeć nawet zdrowie i życie cierpiącego dziecka.


Podstawowe potrzeby emocjonalne, czyli czego każdy z nas potrzebuje, aby prawidłowo się rozwijać:

1. Poczucie bezpieczeństwa (opieka, troska, akceptacja)

2. Autonomia, kompetencja, poczucie tożsamości

3. Wolność wyrażania potrzeb i emocji

4. Poczucie własnej wartości

5. Spontaniczność i zabawa

6. Realistyczne granice i samokontrola


#bunt #dzieci #nastolatek #rodzina #rozwój #psychologia #CoachChampions